بابهای ۱۳ تا ۱۷ انجیل یوحنا به نام مکالمات پایانی عیسی لقب گرفته‌اند.  مفسرین کتاب مقدس نظرات مختلفی راجع به محل شروع مکالمات پایانی عیسی ارائه کرده‌اند.  بعضی اولین آیۀ فصل چهاردم را آغازگر مکالۀ نهایی عیسی قلمداد می‌کنند و برخی دیگر نقطۀ شروع آنرا از ابتدای فصل سیزدهم محسوب می‌نمایند و بعضی دیگر ۳۱:۱۳ را به عنوان نقطۀ شروع مکالمۀ پایانی عیسی معرفی می‌کنند.  اگر این فرضیۀ آخر را بپذیریم، آنگاه لازم خواهد بود که ۳۰ آیۀ اول باب سیزدهم را به عنوان مقدمۀ مکالۀ نهایی بررسی و تفسیر و درک کرد.  در این نوشته، ما ۳۱:۱۳ را آغازگر مکالمۀ نهایی عیسی قلمداد خواهیم کرد.

عیسی بارها و نیز به طور فزاینده‌ای در بارۀ مرگ خود صحبت کرده بود.  طبیعتاً قریب‌الوقع بودن مرگ عیسی موجب ترس و دلهره واضطراب شاگردانش گردیده بود.  بدتر از آن، عیسی حوله‌ای را به کمر خود بست و پای شاگردان را شست، کاری که حتی برده‌ها با اکراه انجام می‌دادند.  خودداری پطرس از شسته شدن پاهایش به وسیلۀ استاد و توبیخ سخت و محکم عیسی، همگی باعث شده بودند که در آن شب، فضای بالاخانه بیش از حد پُرتنش‌ و اضطراب‌آور گردد.  در آن شب حتی سخنی از خیانت یکی از شاگردان و تسلیم کردن استاد به پیش آمد تا جایی که یوحنا عیسی را مخاطب قرار داده از او می‌پرسد که کدام یک از شاگردان به وی خیانت خواهد کرد؟  نکتۀ جالب و حیرت انگیز اینجاست که عیسی حتی پای یهودا، کسی که قرار بود به او خیانت کند را شست و او را مشمول خدمت خود ساخت.  کار به همینجا تمام نشد و پطرس با لحنی آمیخته با خشم و یا شاید ترس و غرور ادعا می‌کند که تا پای جان به ولینعمت خود وفادار خواهد ماند ولی وقتی که عیسی پیشگویی کرد که پطرس او را در ملاء عام سه مرتبه انکار خواهد کرد، فضای اتاق بیشتر از سابق سنگین‌ترگردید.  این مضمون خاستگاه مکالمۀ پایانی عیسی مسیح است و هر چند عیسی پیش از رفتن یهودا از میان جماعت شاگردان، سخنان مهم بسیاری گفت، ولی رفتن یهودا به بیرون و تنها ماندن عیسی با شاگردان خاص خود، آغازبخش مکالمۀ نهایی عیسی می‌باشد.

در ۲۹:۱۴ هدف عیسی از سخنانش را مشاهده می‌کنیم: «و الآن قبل از وقوع به شما گفتم تا وقتی که واقع گردد ایمان آورید».  عیسی این سخنان را خطاب به جماعت کنجکاو و تماشاچی به زبان نراند، بلکه مخاطبین وی ایمان‌داران حقیقی و پیروان جدی او بودند.  شاید به همین دلیل است که پس از خارج شدن یهودا از صحنه است که عیسی با لحنی قاطع و برای اولین بار این کلمات را به زبان میآورد که: «الآن پسر انسان جلال یافت و خدا در او جلال یافت».  یهودا از بالاخانه خارج شده است و دیگر می‌شود با ایمان‌داران حقیقی بی‌پرده گفتگو کرد.  با رفتن یهودا شمارش معکوس جهت جلال یافتن پدر و مرگ عیسی آغاز شد و به همین دلیل است که عیسی آخرین و صمیمانه‌ترین افکار و سخنان خود را پس از خارج شدن یهودا و در ساعات باقیماندۀ عمر زمینی‌اش با شاگردان در میان می‌نهد.

نکاتی در خور دقت:

در ۱:۱۴، عیسی فرمود: mh tarassesqw (می تاراسِسثو)، مضطرب مشوید.  از نظر دستوری، این کلمه نهی (حالت امری فعل + mh) (می) به معنای تکان خوردن و لرزیدن است.  این واژه همچنین جهت بیان احساس نگرانی، دلشوره و یا ترس و وحشت به کار می‌رفته است.  فعل فوق در انجیل یوحنا ۱۱:۳۳ و ۱۲:۲۷ و همچنین ۱۳:۲۱ به جهت بیان وضعیت روحی عیسی به کار رفته است.

جالب توجه این است که در ترجمۀ فارسی ۱۴:۲۷، کلمۀ «هراسان» به «مضطرب» اضافه گردیده شده است و mh tarassesqw به صورت مضطرب و هراسان آمده است، حال آنکه در متن اصلی یونانی تنها mh tarassesqw بدون هیچ کلمۀ کمکی دیگری به کار گرفته شده است.

نکتۀ در خور دقت: به منظور مطالعۀ دقیق کلمات در کتاب مقدس، ابتدا باید تشخیص داد که هر کلمه چگونه به وسیلۀ نگارنده کلام به کار گرفته شده است و منظور نویسندگان عهد جدید از به کار بردن این یا آن کلمات چه بوده است.  سپس باید به ترجمۀ هفتاده که ترجمۀ یونانی عهد عتیق است نگاه کرد و موارد استفاده آن کلمه را در ترجمۀ یونانی عهد عتیق مورد بررسی قرار داد و سپس به کتابها و متون یونانی همعصر با عهد جدید نگاه کرد و موارد استفاده از کلمه در میان آنها جستجو نمود.متوجه می‌شویم که یوحنا این کلمه به اندازۀ کافی به کار گرفته است که با مطالعۀ انجیل یوحنا می‌توان به دامنۀ معانی فعل tarassw (تاراسائو) پی برد.  به روشنی می‌توان استنباط کرد که این کلمه بجهت بیان وضعیت درونی و احساسی عیسی به خاطر مشاهده شرایط رقت آور بشر و فراینده‌های ناگوار گناه و بی‌ایمانی در یوحنا ۱۱:۳۳ و نزدیک شدن رنجها و مرگ خود در ۱۲:۲۷ و ۱۳:۲۱ می‌باشد.

اگر عیسی به هنگام رویارویی با رنجها و مرگ خود احساسی مملو از ناراحتی، ترس و اضطراب داشت، پس وجود چنین احساساتی نباید به خودی خود «گناه‌آلود» تلقی گردند.  زمانی که عیسی به شاگردان خود را به پرهیز از اضطراب می‌خواند به این معناست که ایشان (و ما) لازم است که با ترسها و اضطرابهای خود به وسیلۀ ایمان روبرو شویم.  سرمشقی که عیسی برای ما به جا نهاده است این است که در برخورد با سختی‌ها و شرایط ناگوار نباید اجازه داد که احساسات کنترل اعمال ما را در دست خود بگیرند بلکه او ضمن آنکه احساسات و عواطف خود را تشخیص می‌داد (۱۲:۲۷) کماکان اعتماد خود را بر پدر آسمانی خود قرار داده بود.

در ۱۴:۱، کلمۀ pisteuete (پیستِؤته) «شما ایمان بیاورید»، دو مرتبه به کار رفته است.  این حالت خاص فعل را هم به صورت فعل اخباری (ایمان دارید) و هم به صورت فعل امر (ایمان بیاورید) می‌توان ترجمه و تعبیر نمود.  این همشکلی دو حالت فعل و نیز تکرار این فعل یکی پس از دیگری، باعث خواهد شد که آیۀ را به چهار صورت مختلف ترجمه کرد که همگی از نظر دستور زبان یونانی صحیح می‌باشند:

1.                 شما به خدا ایمان دارید و به من هم ایمان دارید (اخباری، اخباری).

2.                 شما به خدا ایمان بیاورید و به من ایمان بیاورید (امری، امری) که ترجمۀ قدیمی عهد جدید اینگونه است.

3.                 شما به خدا ایمان دارید، به من هم ایمان بیاورید (اخباری، امری)

4.                 شما به خدا ایمان بیاورید، به من هم ایمان دارید (امری، اخباری)

حال پرسش اصلی این خواهد بود که از میان این چهار حالت ممکن، کدام یک را به عنوان ترجمۀ صحیح باید پذیرفت؟  با توجه به یگانه پرستی شاگردان یهودی عیسی، احتمال اینکه مقصود عیسی حالت چهارم و دوم باشد، منتفی خواهند بود.  همچنین به نظر می‌رسد که اگر شاگردان هم به خدا و عیسی به یک اندازه و یک شکل ایمان داشتند، دیگر دلیلی برای اضطراب باقی نمی‌ماند.  پس به نظر می‌رسد که بهترین ترجمه ممکن باید بر مبنای حالت سوم قرار بگیرد.  به عبارتی دیگر، عیسی از شاگردان خود دعوت می‌کند که همانگونه که ایشان به عنوان یهودیان یکتا پرست و دیندار، در شب عید عبور یا عید پسح عمل عظیمی را که خدا برای اجداشان انجام داده بود را به خاطر می‌آوردند و به خدا ایمان داشتند (اخباری)، اینک زمان آن رسیده است که به وسیلۀ ایمان آوردن به او (امری) اضطراب و ترس خود را بی‌اثر سازند.

نکتۀ در خور دقت: در اینجا مشاهده می‌کنیم که آنچه به ترجمۀ دقیق متن یونانی کمک می‌کند، ساختار جمله و یا اجزای تشکیل دهندۀ آن و حالت دستوری کلمات نیستند، بلکه در اینجا مضمون کلی جمله و توجه به آن باعث خواهد شد که ترجمه من یونانی صحیح یا پر از خطا باشد.  آنچه که مُسلم است، فعل اصلی عبارت دل شما مضطرب مشود (فعل نهی mh tarassesqw) با دو فعل دیگر جمله (چه اخباری باشند و چه امری) ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارد.  درسی که از این ساختار دستوری می‌توان فرا گرفت این است که رهبران کلیسا، اغلب باید در مورد چگونگی تفسیر بخشهای مختلف کتاب مقدس تصمیم گیری کنند، و در مواردی شبیه به این، بهتر است که پیش از تفسیر کردن آیه، ابتدا مضمون اطراف آن قسمت را از نزدیک مورد توجه و دقت قرار داد و از روند کلی بحث آگاهی پیدا کرد و آنگاه از خود پرسید که: طبیعی‌ترین شیوۀ درک این بخش چیست؟  چه کلمات و مفاهیمی در اطراف آیۀ مورد نظر قرار دارند که از تفسیر شما حمایت خواهند کرد و به درک بهتر مطلب کمک خواهند نمود.

زمانی که از شما خواسته می‌شود که بخشی از کلام را تفسیر و تعبیر کنید، لازم است که در مقابل وسوسه انتخاب جالب‌ترین و تازه‌ترین تفسیر و معرفی آن به عنوان تفسیر صحیح، مقاومت نشان بدهید.  باید دانست که یک تفسیر جالب و جدید، الزاماً همیشه به معنی یک تفسیر صحیح و متعادل نمی‌باشد.  توجه به مضمون کلام در هنگام تفسیر نیازمند داشتن کاملیت شخصی می‌باشد.  باید از خود بپرسید که آیا این تفسیر و تعبیری که از کلام ارائه می‌دهید دقیق‌ترین و طبیعی‌ترین شیوۀ درک و تشریح کلام است؟  آیا به صحّت تفسیرتان اطمینان کامل دارید؟  آیا مضمون کلی کلام را به طور کامل مطالعه و کنکاش و بررسی کرده‌اید؟  معلین دیگر کتاب مقدس راجع به این قسمت و تعبیر و تفسیر شما چه نظری دارند؟  انگیزۀ من از تفسیر این کلام بدین شکل چه می‌باشد؟

 

۱۴:۲ کلمۀ monai (مونای)از نظر دستوری اسم معنی و به صورت جمع (اتاقها) به کار رفته است.  در خانۀ (oikia) (اوکیا) پدر من منزل (monai) بسیار است.  این کلمه از واژۀ menw (مِنو) به معنای ماندن و قرار گرفتن ریشه گرفته است.  هر چند که این کلمه، به این شکل، بسیار به ندرت استفاده می‌شود، ولی در این فصل دو مرتبه به کار رفته است.  در ۱۴:۲۳ عیسی می‌فرماید: «به سوی او آمده، نزد وی مسکن (monai) خواهیم گرفت».

برخی ترجمه‌های انگلیسی به عوض اتاق و یا منزل، از کلمۀ mansion استفاده کرده‌اند.  کلمۀ فوق از ریشۀ لاتین به معنای اتاق و یا منزل گرفته شده است.  ولی این روزها، کلمۀ mansion در زبان انگلیسی به مفهوم خانه‌های ویلایی و بسیار بزرگ و گران‌قیمت به کار می‌رود.  زمانی که مفهوم مدرن این کلمه را به تعبیر و تفسیرمان اضافه کنیم (عملی که نباید انجام داد)، سخن عیسی را به صورت وعدۀ پول و ثروت و تجملات درک خواهیم کرد، ولی باید دانست که کلمۀ یونانی monai  این معنی را به هیچ وجه القا نمی‌نماید.

نکتۀ در خور دقت: لازم است که این دو آیه را از نقطه نظر مفهوم و معنی به یکدیگر مرتبط دانست.  در ۲:۱۶ عیسی از عبارت «خانۀ پدر» به منظور اشاره به هیکل اورشلیم استفاده میکند.  البته مقصود عیسی این نیست که خدا در معبد اورشلیم زندگی می‌کند، بلکه این سخن اشاره به این مطلب دارد که سالها پیش خدا هیکل را برای مکان حضور ویژه و مخصوص خود، انتخاب کرد   هیکل خانۀ خدا بود چونکه خدا آن مکان را برای سکونت در میان قوم خاص خود برگزیده بود، نکته‌ای که یوحنا در ۱:۱۴ بدان اشاره می‌کند.  بنابراین، ماموریت عیسی این است که نه تنها راهی برای رسیدن  قوم خود به آن مکان جاودانه هموار نماید، بلکه تا ایشان را محل حضور دائمی خدا رهنمون سازد (۱۴:۲۳).

 

۱۴:۱۶، کلمۀ allon (اَلوُن) از نظر دستوری ضمیر و به معنای  یکی دیگر، می‌باشد.  توجه به معنای این کلمه در درک ماهیت ارتباط میان اعضای تثلیث مقدس و به خصوص جایگاه ویژۀ روح‌القدس در تثلیث، حائز اهمیت بسیاری می‌باشد.  عیسی به شاگردان خود وعده داد که تسلی دهنده دیگری برای ایشان خواهد فرستاد.  در زبان یونانی عهد جدید، دو کلمه جهت بیان مفهوم «دیگر» وجود دارند: یکی واژۀ eteros (اِتراپوس) است که به معنای «نوعی دیگر» یا «نوعی متفاوت از اول» به کار می‌رود و واژۀ دوم allon است که به معنای «یکی دیگر از همان نوع» می‌باشد.  نمونۀ کاربرد این دو کلمه را به خوبی در غلاطیان ۱:۷-۶ می‌توان مشاهده کرد.  در آیات مذکور، پولس رسول می‌گوید: «تعجب می‌کنم که بدین زودی از آن کس که شما را به فیض مسیح خوانده است، بر می‌گردید به سوی  انجیلی دیگر (eteros) که (انجیل) دیگر (allon) نیست».  به بیانی دیگر، پولس رسول می‌گوید که انجیلی که از سوی یهودی کنندگان موعظه می‌شود، کاملاً با انجیلی که او بدن موعظه می‌کند مغایرت دارد (eteros) و همانند انجیل (allon) او نمی‌باشد.  به همین ترتیب، عیسی به شاگردان خود می‌گوید که او از پدر درخواست خواهد کرد که تسلی‌دهندۀ دیگری برای ایشان بفرستد، کسی که با عیسی تفاوت ذاتی ندارد (eteros) بلکه علیرغم آنکه «دیگر» است، در عین حال با عیسی همانند (allon) می‌باشد

 

۱۴:۱۶ کلمۀ paraklete (پاراکلیتِ) از نظر دستوری اسم معنا است و داری دامنۀ وسیعی از معانی مختف می‌باشد.  کلمۀ paraklete از دو کلمۀ دیگر para (پارا) که از نظر دستوری حرف اضافه است و می‌تواند به صورت پیشوند به کار رود و به معنای «در کنار» و یا «همراه» می‌باشد، و  نیز کلمۀ Kalew (کالِئو) که از نظر دستوری فعل است و به معنای «صدا زدن» یا «به نزد خود خواندن» می‌باشد، تشکیل شده است.  زمانی که این دو کلمه را در کنار یکدیگر قرار دهیم کلمۀ بدست آمده، یعنی paraklete به معنای به «نزد خود خواندن» و یا «در کنار خود خواندن» است.  اسم معنی، اسمی است که از فعل مشتق شده باشد، حالت فعلی این اسم، به معنای تشویق کردن و دلگرمی دادن است.  کلمۀ paraklete همچنین در دستگاه قضاوت و دادگاه دارای کاربرد بود، و در آن مضمون به معنای وکیل مدافع مورد استفاده می‌گرفت.

 

در ۱۴:۱۷ با دو حرف اضافۀ دیگر یعنی para  وen. (اِن) برخورد می‌کنیم.  در بررسی آیۀ ۱۶ یکی از موارد کاربرد para به معنی «در کنار»، «نزد»، و یا «نزدیک» را مشاهده کردیم.  حرف اضافۀ en اساساً به معنای «در» و «درون» می‌باشد.  عیسی به روشنی نحوۀ ارتباط روح‌القدس با ایمان‌داران را تشریح می‌نماید.  از یک سو، روح‌القدس در درون ایمان‌داران عمل کرده، با آنها وارد همکاری نزدیک می‌گردد، و از سوی دیگر، روح‌القدس در بیرون و در کنار ایمان‌داران عمل کرده، از نزدیک با آنها هکماری می‌نماید.

نکتۀ در خور دقت: توجه به این دو نحوۀ عمکرد روح‌القدس حائز اهمیت بسیار می‌باشد.  زیست کردن روح‌القدس در درون ما به این معناست که ما می‌توانیم با وی رابطه‌ای نزدیک و تنگاتنگ و دوستانه و ثمربخش داشته باشیم و از جانب دیگر، باید از خاطر دور نداشت که خداوند روح‌القدس دارای شخصیتی مستقل و جداگانه است و به لحاظ الوهیت و طبیعت الهی‌اش، برتر از خلقت و در کنار ایمان‌داران قرار دارد و به همین دلیل وی همواره استقلال و «آن دگر»[1] بودن خود را حفظ خواهد کرد.

هرگونه افراط و تفریط در شناسایی نحوۀ عملکرد روح‌القدس، نتیجۀ انحراف آمیز به همراه خواهد داشت.  لذا تاکید بیش از حد بر زندگی روح‌القدس در درون ایمان‌داران ممکن است ما را به سوی نوعی عرفان و تصوف مسیحی سوق دهد.  حال آنکه، تاکید بیش از حد بر جدا بودن روح‌القدس ما را به ایمانی خشک و خالی از حیات منتهی خواهد نمود.  بنابراین لازم است که دو سوی این معادله و حالت جاذبه و دافعۀ ایندو را در رابطۀ خود با خدا و خداوند روح‌القدس، با دقت حفظ نماییم.

 

۱۴:۲۶ و عبارت en tw onomati mou، به اسم من، یا (در نام من) (اِن تو اونوماتی مو).  عیسی به شاگردان خود می‌گوید که پدر بنا به تقاضای پسر روح‌القدس را ارسال می‌کند.  دو راه به جهت درک این جمله وجود دارد.  پدر، روح‌القدس را بنا به تقاضای پسر و در واکنش به تقاضای پسر می‌فرستد (۱۴:۱۶ را مشاهده کنید) در آن صورت، وظیفۀ روح‌القدس، پیشبرد مقاصد پدر خواهد بود.  از سوی دیگر، این سخن عیسی را بدین گونه ی‌توان درک و تعبیر کرد که پدر روح‌القدس را به جهت بزرگداشت و جلال یافتن نام عیسی به این جهان می‌فرستد در این صورت کار اصلی روح‌القدس، به ثمر رساندن اهداف پسر خواهد بود.  البته این هر دو تعبیر صحت دارند.  اگر آنچه را که دربارۀ آیۀ ۱۷ گفته شد را در نظر داشته باشیم، روح‌القدس بنابه تقاضای پسر به حیات ایمان‌داران وارد می‌شود که مقاصد پدر و پسر را به انجام برساند.

 

۱۴:۲۶، to pneuma to agion (تو، پِنووما تو آگیون)، روح‌القدس.  این نخستین باری است که عبارت «روح‌القدس» در انجیل یوحنا به کار رفته است وتنها مورد دیگری که یوحنا از این عبارت استفاده کرده در ۲۰:۲۲ می‌باشد.

۱۴:۳۰ kai en emoi ouk exei ouden (کای ان اِموی اووک اکسِیی اودِن)، در من هیچ چیزی ندارد.  این عبارت یک اصطلاح عبری است که مفهومی معادل: «هیچ ادعایی بر من ندارد» را القاء می‌کند.  یوحنای رسول عیسی را به عنوان فردی معرفی می‌کند که از آسمان فرستاده شده است (۶:۱۴)، از سوی خدا آمده است (۳:۱۷)، کسی که از بالا آمده است (۳:۱۳)، لذا از آنجا که حیطۀ تسلط شیطان به این جهان لغزش خورده و سقوط کرده محدود می‌شود، و از آنجا که عیسی حیات خود را از این جهان نیافته است و به این جهان تعلق ندارد، رئیس این جهان نمی‌تواند بر وی تسلط و ادعایی داشته باشد.  هر چند که او به این جهان آمد و در میان ما ساکن شد (۱:۱۴)، ولی او خارج از این جهان و جدا از این جهان بود (۸:۴۶).

۱۴:۳۱  egeiresqe, agwmen enteuqen (اگِیرِسثهِ اَگومِن اِنتِؤثِن) برخیزید از اینجا برویم.  ترکیب دستوری این آخرین کلمات فصل چهاردهم و مآلاً درک صحیح آن، بسیار مشکل می‌باشند.  ممکن است عیسی صرفاً می‌خواست از آن محل به جای دیگری برود و این خواستۀ خود را به این صورت بیان کرد.  او مدت زیادی را در اتاق بالاخانه گذرانده و تعلیم داده بود و اینک می‌خواست کمی با شاگردان خود قدم بزند و در حال قدم زدن با آنها گفتگو کند.  همچنین باید به خاطر داشت که قواعد نقطه گذاری و علامت گذاری پدیده‌ای نو هستند و در زبان یونانی قدیم و متن اصلی انجیل هیچ گونه علامت نقطه گذاری و یا حتی فاصله‌ای میان کلمات دیده نمی‌شود و بنابراین این جملۀ آخر فصل ۱۴ را می‌توان به صورت ادامۀ آیۀ ۳۱ خواند و درک کرد.  در این صورت آیات ۳۰ و ۳۱ را می‌توان اینگونه خواند:

«بعد از این بسیار با شما نخواهم گفت، زیرا که رئیس این جهان می‌آید و در من چیزی ندارد لیکن تا جهان بداند که پدر را محبت می‌نمایم چنانکه پدر به من حکم کرد همانطور می‌کنم، (پس حالا که اینطور است) برخیزید از اینجا برویم»

در صورت پذیرش این نحوۀ خواندن متن، می‌توان نتیجه گرفت که عیسی صرفاً به شاگردان خود دستور حرکت از آن مکان به جای دیگری را نداده است، بلکه او کماکان به سخنان و تعالیم خود ادامه می‌داده است.  هر چند که این تعبیر از می‌توان از نظر دستوری قابل قبول دانست، ولی به احتمال زیاد در اینجا عیسی به شاگردان خود صرفا دستور حرکت به آنسوی وادی قدرون را می‌دهد (۱۸:۱ را مشاهده کنید).

پس اینک این پرسش مطرح خواهد شد که این عبارت را چگونه باید تعبیر و تفسیر نمود؟  برای این عبارت، چند تعبیر ممکن پیشنهاد شده است.  اولین احتمال این است که یوحنا سخنان عیسی در اتاق بالاخانه را در بابهای ۱۳ و ۱۴ثبت کرد و سپس همگی با فرمان عیسی به سوی مکان دیگری حرکت کردند.  هیچ نشانه‌ای در متن انجیل دال بر پذیرش یا ردّ این احتمال وجود ندارد.  شاید عیسی می‌خواست که پس از صرف شام پسح، از آن مکان حرکت کند ولی بعضی از شاگردان تمایلی به بیرون رفتن از خود نشان نمی‌دادند و عیسی با این عبارت آنها را به برخاستن و حرکت تشویق نمود.  این یک پدیدۀ عادی و طبیعی می‌باشد که انسانها پس از صرف یک غذای سنگین از یک سو و رویارویی با خبرهای سخت و غمگین کننده از سوی دیگر، توانایی حرکت و نقل مکان را از دست می‌دهند و گاهی برداشتن قدم اول مدتها به طول خواهد انجامید.

---

[1]  واژۀ «آن دگر» برگردان عبارتی است که به کارل بارت الهیدان معروف سویسی منسوب می‌باشد.  او معتقد بود که خدا کاملاً با هرآنچه که ما می‌شناسیم و تصور می‌کنیم تفاوتی و دگرگونگی اساسی دارد.  لذا وی عبارت «آن دگر» یا Wholly Other را به جهت معرفی خدا استفاده کرد.